การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) และภาวะโลกร้อน (Global Warming) เป็นปัญหาใหญ่ที่ส่งผลกระทบต่อทุกชีวิตบนโลก ยิ่งไปกว่านั้นในปัจจุบันยังได้ยกระดับกลายเป็นภาวะโลกเดือด (Global Boiling) ซึ่งมีระดับความรุนแรงที่มากขึ้น ด้วยความตระหนักรู้และความเห็นที่สอดคล้องกันของนานาประเทศ การตั้งเป้าหมายคาร์บอนสุทธิเป็นศูนย์ภายในปี 2050 จึงได้ถือกำเนิดขึ้น
หลังจากนั้นแต่ละองค์กรก็ได้เดินหน้าวิจัยและค้นคว้าหาวิธีลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกผ่านกระบวนการต่างๆ ตั้งแต่การปรับใช้ระบบดิจิทัลและเทคโนโลยีขั้นสูง การลดขั้นตอนการดำเนินงาน การร่วมมือกันระหว่างภาคธุรกิจหรือภาคอุตสาหกรรม ไปจนถึงการปรับใช้พลังงานหมุนเวียนที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม มีความยั่งยืน และปล่อยคาร์บอนต่ำ
การใช้พลังงานหมุนเวียนหรือพลังงานสะอาดได้รับความนิยมมากขึ้นเรื่อยๆ ตลอดช่วงทศวรรษที่ผ่านมา เพื่อทดแทนพลังงานฟอสซิลแบบดั้งเดิมซึ่งเป็นตัวแปรสำคัญที่ก่อให้เกิดมลพิษและผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะในภาคอุตสาหกรรมการขนส่งและโลจิสติกส์ซึ่งมีปริมาณการใช้พลังงานในการปฏิบัติการสูงเป็นอันดับต้นๆ ทำให้บริษัทและองค์กรต่างๆ ทั่วโลกเริ่มมองหาพลังงานทางเลือกรูปแบบใหม่ที่มีความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและยั่งยืนยิ่งขึ้น ส่งผลให้ในปัจจุบัน พลังงานหมุนเวียนมีความหลากหลาย โดยแหล่งพลังงานที่ภาคอุตสาหกรรมการขนส่งให้ความสนใจมากที่สุด รวมถึงได้เริ่มทดลองใช้ในปฏิบัติการจริง และมีแนวโน้มการปรับใช้เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในอนาคต ได้แก่ พลังงานชีวภาพและพลังงานไฟฟ้า
ขณะเดียวกัน องค์กรต่างๆ ในภาคอุตสาหกรรมโลจิสติกส์และการขนส่งสินค้า ก็ให้ความสำคัญต่อการปฏิบัติการที่มุ่งเน้นความยั่งยืน ผ่านการออกระเบียบข้อบังคับด้านสิ่งแวดล้อมที่เข้มงวดมากยิ่งขึ้น เช่น กฎระเบียบว่าด้วยการปล่อยก๊าซเรือนกระจกขององค์การทางทะเลระหว่างประเทศ (IMO) ที่ระบุให้มีการเปิดเผยดัชนีประสิทธิภาพพลังงานของเรือที่มีอยู่ (EEXI) และดัชนีความเข้มข้นของคาร์บอน (CII) เพื่อเป็นหลักฐานถึงการใช้งานพลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ยังกำหนดพื้นที่ควบคุมการปล่อยมลพิษ (ECAs) ซึ่งควบคุมการปล่อยซัลเฟอร์และมลพิษตามแนวชายฝั่งอย่างเคร่งครัด โดยเรือขนส่งสินค้าจะต้องผ่านการรับรองป้องกันมลพิษระหว่างประเทศ (IAPP) เพื่อเป็นเครื่องยืนยันถึงประสิทธิภาพของเรือในการใช้งานพลังงานทางเลือกประเภทต่างๆ โดยเฉพาะพลังงานชีวภาพ
Nature’s Waste, Logistics’ Power
พลังงานชีวภาพเป็นทางเลือกใหม่สู่ความยั่งยืน เพราะนับตั้งแต่การปฏิวัติอุตสาหกรรม มนุษย์ได้ใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลเป็นแหล่งพลังงานหลักมาโดยตลอด อาทิ ถ่านหินและน้ำมันดิบ ซึ่งการเผาไหม้เชื้อเพลิงประเภทนี้มีการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ออกมาเป็นจำนวนมากจนนำมาซึ่งภาวะโลกร้อนในที่สุด ในทางกลับกัน พลังงานชีวภาพเป็นเชื้อเพลิงที่ผลิตด้วยวัตถุดิบจากพืชหรือวัสดุเหลือใช้ อย่าง เศษไม้ มูลสัตว์ น้ำมันจากพืชหรือสัตว์ น้ำมันจากขยะ รวมถึงก๊าซที่ได้จากการหมักของเสีย ซึ่งเป็นแหล่งพลังงานหมุนเวียนที่ได้จากธรรมชาติ เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม มีต้นทุนที่ต่ำกว่า และสามารถทดแทนการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลได้อย่างมีประสิทธิภาพ
โดยปัจจุบันภาคอุตสาหกรรมพลังงานได้พัฒนาเชื้อเพลิงชีวภาพหลายประเภทเพื่อตอบสนองต่อความต้องการในรูปแบบต่างๆ ได้แก่
Methanol
เชื้อเพลิงเมนาทอลเป็นเชื้อเพลิงที่ผลิตจากวัตถุดิบเหลือใช้และของเสีย มีจุดเด่นคือสามารถจัดเก็บและขนถ่ายได้ง่าย สามารถใช้งานกับยานยนต์และโครงสร้างพื้นฐานที่มีอยู่เดิมได้เป็นอย่างดี อีกทั้งยังปราศจากไนโตรเจนออกไซด์และสารประกอบกำมะถันหรือซัลเฟอร์ ซึ่งปัจจุบันสายการเดินเรือหลายแห่งได้ติดตั้งเครื่องยนต์ระบบเชื้อเพลิงคู่ให้กับเรือขนส่งสินค้า รองรับการใช้เชื้อเพลิงประเภทนี้ควบคู่กับเชื้อเพลิงอื่นๆ เพื่อให้การขนส่งมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น พร้อมลดอัตราการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และตอบโจทย์ความท้าทายด้านการเผาไหม้ที่รวดเร็วของเชื้อเพลิงเมทานอล
Biodiesel
เชื้อเพลิงไบโอดีเซลเป็นอีกหนึ่งเชื้อเพลิงยอดนิยม ผลิตจากไขมันและน้ำมันประกอบอาหารใช้แล้ว ซึ่งมีข้อได้เปรียบด้านการปล่อยฝุ่นละอองและซัลเฟอร์น้อยกว่าเชื้อเพลิงดีเซลจากปิโตรเลียม โดยไบโอดีเซลสามารถใช้แทนเชื้อเพลิงดีเซลแบบดั้งเดิมและยังสามารถย่อยสลายได้เองตามธรรมชาติโดยที่ไม่เป็นพิษต่อสิ่งแวดล้อม ภาคอุตสาหกรรมการขนส่งจึงนิยมนำมาใช้แทนน้ำมันดีเซล อย่างไรก็ตาม เชื้อเพลิงไบโอดีเซลมีฤทธิ์ในการกัดกร่อนและอุดตันเครื่องยนต์ได้มากกว่า ผู้ใช้งานจึงอาจต้องปรับแต่งเครื่องยนต์ให้เหมาะกับการใช้งานเชื้อเพลิงประเภทนี้โดยเฉพาะ
Liquefied Natural Gas (LNG)
ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ภาคอุตสาหกรรมการขนส่งสินค้าทางทะเลได้ปรับใช้ก๊าซธรรมชาติเหลวหรือ LNG เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากเป็นเชื้อเพลิงที่ไม่ก่อให้เกิดเขม่าจากการเผาไหม้ ปลอดภัยต่อการใช้งานเพราะมีมวลเบากว่าอากาศ หากเกิดการรั่วไหลจะกระจายในอากาศ ซึ่งเชื้อเพลิง LNG ผลิตจากก๊าซธรรมชาติผ่านการสกัดจนไร้สีและไร้กลิ่น ปราศจากสารกัดกร่อนและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ส่งผลให้หลายสายการเดินเรือเดินหน้าพัฒนาเรือรุ่นพิเศษมารองรับการใช้งานเชื้อเพลิงประเภทนี้โดยเฉพาะ
Hydrogen
ในฐานะธาตุที่เบาที่สุดและองค์ประกอบของน้ำ รวมถึงมีคุณสมบัติที่ไม่มีสี ไม่มีกลิ่น และไม่เป็นพิษ การเผาไหม้ไฮโดรเจนจึงนำมาซึ่งเพียงน้ำและออกซิเจน ซึ่งไม่ก่อให้เกิดกลุ่มควันเสียและมลพิษ พร้อมปรับใช้ร่วมกับพลังงานดั้งเดิมได้ อย่างไรก็ตาม ต้องยอมรับว่าภาคอุตสาหกรรมการขนส่งยังไม่นิยมใช้เชื้อเพลิงประเภทนี้มากนัก อันเป็นผลมาจากความต้องการในการจัดเก็บที่เฉพาะตัวสูง ต้องมีถังกักเก็บไฮโดรเจนโดยเฉพาะเพื่อไม่ให้เกิดการกัดกร่อนและรั่วไหล รวมถึงต้นทุนที่สูงตั้งแต่การผลิตไปจนถึงการปรับใช้ ในปัจจุบันไฮโดรเจนจึงเป็นทางเลือกที่ยังคงมีผู้ใช้งานไม่สูงมากนัก แต่ในอนาคตคาดว่าจะมีการใช้งานเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ หลังจากหลายบริษัทเสร็จสิ้นขั้นตอนการทดลองปรับใช้และ/หรือมีต้นทุนการใช้พลังงานไฮโดรเจนที่ลดลง
Ammonia
เชื้อเพลิงแอมโมเนียกำลังได้รับการวิจัยและพัฒนาถึงประสิทธิภาพการใช้งาน โดยเป็นเชื้อเพลิงที่มาจากการรวมตัวกันของไฮโดรเจนและไนโตรเจนที่ผ่านกระบวนการสกัดจากแสงแดด อากาศ และน้ำ ซึ่งปัจจุบันยังคงมีข้อถกเถียงถึงข้อดีและความท้าทายในการปรับใช้ โดยข้อดีคือมีการปล่อยคาร์บอนต่ำเกือบศูนย์เปอร์เซ็นต์ และเข้ากับโครงสร้างพื้นฐานเดิมได้ แต่กลับมาพร้อมความท้าทายด้านการขนถ่าย เนื่องจากแอมโมเนียมีความเป็นพิษสูง รวมถึงการเผาไหม้ที่ปล่อยก๊าซไนโตรเจนออกไซด์ ภาคอุตสาหกรรมฯ จึงต้องลงทุนลงแรงหาแนวทางที่จะปรับใช้เชื้อเพลิงประเภทนี้ได้อย่างสะอาดและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมอย่างแท้จริงต่อไป
ทั้งนี้ แม้ว่าการใช้งานเชื้อเพลิงชีวภาพจะมีข้อจำกัดอยู่บ้าง รวมถึงมีต้นทุนที่สูงกว่าในช่วงของการเริ่มต้นพัฒนา แต่หากเทียบกับการใช้งานในระยะยาว เมื่อโครงสร้างพื้นฐานและอุปกรณ์มีความพร้อมในระดับหนึ่ง เชื้อเพลิงเหล่านี้จะช่วยสนับสนุนความยั่งยืน และยกระดับอุตสาหกรรมโลจิสติกส์และการขนส่งสินค้าให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากยิ่งขึ้น
Electric Fleets Hit the Routes
พลังงานอีกหนึ่งชนิดที่ใช้งานได้สะดวกและปราศจากมลพิษคือพลังงานไฟฟ้า โดยไฟฟ้าเป็นพลังงานที่ถูกใช้งานอย่างแพร่หลายและถูกใช้กับอุปกรณ์พื้นฐานแทบทุกประเภท สำหรับภาคอุตสาหกรรมโลจิสติกส์ บริษัทต่างๆ ได้หันมาปรับใช้เครื่องมือและอุปกรณ์พลังงานไฟฟ้าเพิ่มมากขึ้น เพื่อพลิกโฉมการปฏิบัติการให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากยิ่งขึ้น อาทิ รถบรรทุกตู้สินค้า รถหัวลาก เครนและอุปกรณ์ยกขนตู้สินค้าพลังงานไฟฟ้า ฟอร์คลิฟท์ รวมถึงอุปกรณ์พลังงานไฟฟ้าอื่นๆ
อย่างไรก็ตาม เราคงไม่อาจปฏิเสธได้ว่าปัจจุบันยานยนต์ไฟฟ้ายังคงสามารถปฏิบัติการได้ในระยะทางเพียงระยะสั้นถึงปานกลาง ทำให้หลายบริษัทเลือกใช้หรือพัฒนายานยนต์ไฮบริดที่สามารถสลับระหว่างระบบไฟฟ้าและเชื้อเพลิงแบบดั้งเดิมเพื่อให้การปฏิบัติการระยะไกลเป็นไปอย่างไร้รอยต่อ ควบคู่กับการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเพื่อรองรับยานยนต์ไฟฟ้าเต็มรูปแบบในอนาคตอย่างมีประสิทธิภาพ โดยพลังงานไฟฟ้ามีแหล่งกำเนิดที่หลากหลาย แต่ภาคอุตสาหกรรมฯ ต่างให้ความสนใจกับพลังงานแสงอาทิตย์และพลังงานลมเป็นพิเศษ
From Solar Arrays to Wind-Powered Operations
แสงอาทิตย์เป็นพลังงานที่เกิดจากการแผ่รังสีของดวงอาทิตย์หรือแสงแดด เราสามารถแปรสภาพแสงอาทิตย์ให้กลายเป็นพลังงานไฟฟ้าได้ผ่านแผงโซลาร์เซลล์ ปัจจุบันหลายหน่วยงานในหลายประเทศได้มีการติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์บนรถบรรทุก เรือ รวมทั้งฐานปฏิบัติการโลจิสติกส์หรือสถานีขนส่งสินค้า เพื่อลดอัตราการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลและลดต้นทุนการใช้พลังงาน แม้ว่าค่าใช้จ่ายในการติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์ในช่วงแรกจะค่อนข้างสูงก็ตาม
ในฐานะแหล่งพลังงานที่ไม่มีวันหมด เรายังสามารถหาแนวทางพัฒนาการปรับใช้พลังงานประเภทนี้ได้เรื่อยๆ ปัจจุบันมีการเสริมประสิทธิภาพให้กับแผงโซลาร์เซลล์ด้วยเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) เพื่อใช้ประเมิน ควบคุมคุณภาพการจ่ายพลังงาน และติดตามดวงอาทิตย์ รวมถึงการใช้งานควบคู่กับแบตเตอรี่ลิเธียมที่สามารถกักเก็บพลังงานได้อย่างมีประสิทธิภาพเพื่อการใช้งานที่ยาวนานมากยิ่งขึ้น การปรับแต่งรูปร่างของแผงโซลาร์เซลล์ให้ติดตั้งและใช้งานได้ง่าย ซึ่งมอบความยืดหยุ่นให้กับผู้ใช้งาน อีกทั้งยังมีระบบผลิตไฟฟ้าผสมผสานระหว่างแสงอาทิตย์และลมที่ช่วยเสริมความเสถียรของกำลังการผลิตไฟฟ้าให้คงที่อยู่เสมอ ทั้งหมดนี้ทำให้พลังงานแสงอาทิตย์และโซลาร์เซลล์จะได้รับการพัฒนาต่อยอดต่อไปอย่างไม่มีที่สิ้นสุด
ขณะเดียวกัน ลม ซึ่งถือเป็นพลังงานที่เกิดขึ้นได้เองตามธรรมชาติ ก็สามารถใช้ผลิตพลังงานไฟฟ้าได้ผ่านเทคโนโลยีกังหันลม ซึ่งจะสามารถผลิตกระแสไฟฟ้าได้มหาศาลเมื่อได้รับการติดตั้งในจุดที่มีลมพัดสม่ำเสมอ ด้วยเหตุนี้ ภาคอุตสาหกรรมโลจิสติกส์จึงมุ่งมั่นพัฒนากังหันลมเพื่อผลิตกระแสไฟฟ้าให้กับฐานปฏิบัติการภาคพื้น ยานยนต์และอุปกรณ์พลังงานไฟฟ้า ตลอดจนเรือที่ใช้พลังงานไฟฟ้าเป็นหลัก เพื่อเสริมประสิทธิภาพให้กับการปฏิบัติการและการขนส่งสินค้าตลอดซัพพลายเชน
พลังงานไฟฟ้าได้แทรกซึมเข้ามาอยู่ในชีวิตประจำวันของมนุษย์ทั่วโลก ตั้งแต่การขนส่งสาธารณะไปจนถึงการขนส่งระหว่างประเทศ ส่วนหนึ่งมาจากความมุ่งมั่นของภาคส่วนโลจิสติกส์ที่ต้องการลดการปล่อยมลพิษ สร้างสภาพแวดล้อมที่น่าอยู่ และสร้างความยั่งยืนให้กับชุมชน
Driving Innovation and Efficiency Towards a Net-Zero Future By 2050
พลังงานหมุนเวียนหลายประเภทที่ได้รับการปรับใช้ในปีนี้ผ่านการวิจัยและพัฒนามาพอสมควร ซึ่งทั้งหมดล้วนแล้วแต่เป็นแนวทางที่ภาคส่วนโลจิสติกส์เชื่อมั่นว่าจะสามารถตอบโจทย์ความยั่งยืนได้มากที่สุด จึงได้เดินหน้าพัฒนาพลังงานเหล่านี้อย่างต่อเนื่อง ด้วยความมุ่งหวังว่าจะเป็นทางเลือกสู่ความยั่งยืน
นอกจากการพัฒนาพลังงานหมุนเวียนแล้ว โครงสร้างพื้นฐานจะเป็นอีกหนึ่งสิ่งที่ภาคส่วนโลจิสติกส์จะดำเนินการพัฒนาควบคู่ไปพร้อมกัน เพื่อให้พร้อมสำหรับการปรับใช้พลังงานประเภทต่างๆ โดยหลังจากนี้เชื่อว่าเทคโนโลยีขั้นสูงและปัญญาประดิษฐ์จะเข้ามามีบทบาทมากขึ้นเรื่อยๆ เพื่อให้การเปลี่ยนผ่านสู่ความยั่งยืนมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้นและชาญฉลาดมากกว่าเดิม ซึ่งหลายภาคส่วนจะร่วมกันปฏิบัติการเพื่อบรรลุเป้าหมายคาร์บอนเป็นศูนย์ ภายในปี 2050
อัพเดตข่าวสารและบทความที่น่าสนใจในอุตสาหกรรมโลจิสติกส์ก่อนใคร ผ่าน Line Official Account @Logistics Mananger เพียงเพิ่มเราเป็นเพื่อน @Logistics Manager หรือคลิกที่นี่
